GLUKORIZON.NL GLUKORIZON.NL

Mozarts muzikale dobbelspel

Dobbelen

Componisten gaan bij het schrijven van een muziekstuk vaak uit van enkele korte melodieën die in diverse variaties terugkeren. Wolfgang Amadeus Mozart, die leefde van 1756 tot 1791, schreef ook stukken waarin hij dit principe toepaste. Hij voerde dit zelfs tot in het extreme door in zijn muzikaal dobbelspel, dat waarschijnlijk het licht zag in 1787. Zo'n dobbelspel bestaat uit een aantal variaties op een melodie, waarbij de variaties weer met elkaar kunnen worden gecombineerd voor nog meer variaties van hetzelfde stuk.

Naar boven

Dobbelen versie 1

Eén versie van het dobbelspel vond ik in uitgave nummer 6 (Doeboek?) van de Stichting Vierkant voor Wiskunde, een stichting die jongeren spelenderwijs kennis wil laten maken met de boeiende wereld van de wiskunde. Ik zie het boekje echter niet meer op hun website staan. Dit muzikaal dobbelspel is een menuet van twee maal acht maten, oorpsronkelijk geschreven voor piano. Een menuet is een oude Franse statige dans en daarmee ook synoniem voor de muziek die bij een dergelijke dans hoort. Iedere maat van het menuet wordt gekozen uit elf variaties door met twee dobbelstenen te gooien. Het resultaat is een steeds weer andere compositie. De variaties gelden alleen voor de melodielijn, de baspartij is steeds hetzelfde.

Ik heb de elf variaties overgetikt in een sequencer en er MIDI-bestanden van gemaakt. De MIDI-bestanden zijn te beluisteren door er één te kiezen in onderstaande combobox en vervolgens op de speelknop van de MIDI-speler te klikken. Probeer het maar!

Ziet u in bovenstaand blok geen MIDI-speler, dan heeft u waarschijnlijk de bestandsextensie .mid niet gekoppeld aan een MIDI-speler, of kan de MIDI-speler niet ingebed worden in een HTML-pagina. Probeer in dergelijke gevallen deze expliciete links.

Naar boven

Script voor dobbelen in Cakewalk

Ik heb ik een script geschreven voor de populaire muzieksequencer Cakewalk dat willekeurige variaties van bovenstaand dobbelspel genereert. Hebt u zelf Cakewalk (versie 4 of hoger), download dan de volgende twee bestanden:

  1. Het Cakewalk script
  2. Het Cakewalk project met de muziek

De werking is als volgt:

Bij het kiezen van willekeurige maten maakt elke variatie even veel kans. Dit is dus niet helemaal hetzelfde als bij het gooien van twee dobbelstenen.

Meer informatie over hetzelfde dobbelspel is ook te vinden op Composing Mozart variations with dice door Zsófia Ruttkay en Bram Boskamp.

Naar boven

Dobbelen versie 2

Een andere versie van het dobbelspel van Mozart vond ik op Mozart's Musikalisches Würfelspiel door John Chuang. Ook hier een menuet bestaande uit zestien maten waarbij een keuze kan worden gemaakt uit elf variaties. De melodieën zijn echter anders dan bij de eerste versie. Ook wordt nu naast de melodielijn de baspartij steeds meegevarieerd.

Als 'toegift' wordt het menuet gevolgd door een trio, bestaande uit weer zestien maten. Nu is de keuze echter beperkt uit zes variaties. Dit komt overeen met het gooien van een enkele dobbelsteen.

Hieronder weer de mogelijkheid de verschillende variaties te beluisteren. De menuetten 1 t/m 6 zijn gecombineerd met de trio's 1 t/m 6, de overige menuetten worden alle gevolgd door trio 1.

Ziet u in bovenstaand blok geen MIDI-speler, dan heeft u waarschijnlijk de bestandsextensie .mid niet gekoppeld aan een MIDI-speler, of kan de MIDI-speler niet ingebed worden in een HTML-pagina. Probeer in dergelijke gevallen deze expliciete links.

Naar boven

Script voor dobbelen in Cakewalk

U kunt de variaties willekeurig mengen in Cakewalk (versie 4 of hoger) met de volgende twee bestanden:

  1. Het Cakewalk script
  2. Het Cakewalk project met de muziek

Het gebruik is hetzelfde als beschreven bij de eerste versie van het dobbelspel.

Naar boven